SAĞLIK OCAĞINDA AŞILAMA ÇALIŞMALARININ YÖNETİMİ

   A

şı ile korunulabilen bulaşıcı hastalıklara karşı aşılama yapmak, Birinci Basamakta sunulan koruyucu sağlık hizmetlerindendir. Amaç, belirli bulaşıcı hastalıklara karşı bireyleri ve toplumu korumaktır. Bu faaliyetin örgütlenebilmesi için aşılama çalışmalarının her aşamasında belirli kurallara uyulması ve ekip halinde çalışılması zorunludur.

Aşılama faaliyeti için yapılması gerekenler şöyle sıralanabilir :

1.      Aşı sağlanması,

2.      Aşı uygulaması,

3.      Bildirim. 

AŞI SAĞLANMASI

Aşı Gereksiniminin Belirlenmesi ve İstekte Bulunma :

Sağlık Ocakları gereksinimleri olan aşıları, Sağlık Grup Başkanlıkları aracılığı ile Sağlık Müdürlüğünden sağlamaktadırlar. Bunun için Sağlık Grup Başkanlığından “aşı isteğinde” bulunulması gereklidir.

Aşı gereksinimi, Form 013’ün arka yüzündeki “Aşıların ve Serumların Tüketim, Stok ve İhtiyaç Durumu” tablosunun (H) sütununda belirtilecektir. Bunun hesaplanmasına ilişkin formül formda bulunmaktadır. Aşı sağlanmasında kural olarak bu prosedüre uyulmalıdır. Aşılar yeterli hacimde bir nakil kabı ile en kısa sürede Ocağa nakledilmeli ve buzdolabına yerleştirilirken kontrol edilmelidir.

Aşıların Sağlık Ocağına Getirilmesi ve Saklanması :

Aşılar Sağlık Ocaklarına “soğuk zincir” ile ulaştırılmaktadır. Sağlık Ocağında da buzdolabında, uygun bölümlerde saklanırlar. Güvenliğin sağlanabilmesi için, buzdolabı üzerinde bir ısı kontrol çizelgesi bulundurulmalı ve görevli personel bu çizelgeyi her gün doldurmalı, aşı çalışmalarından sorumlu hekim de kontrol etmelidir.

 AŞI UYGULAMASI

Aşının uygulanması ile kayıtların tutulması işleri, aynı anda yapılmalıdır. Aşılama ilkesel olarak, başvuru üzerine değil, iradi olarak yürütülen bir çalışmadır. Yani aşılanacak bireyler Sağlık Ocağı tarafından belirlenir ve aşılama yapılır. Bu nedenle aşı uygulaması öncesinde bir ön çalışma yapılması gereklidir.

Aşılanacakların Belirlenmesi

Ebelerin başlıca çalışmaları, mahalle gezileri ve ev ziyaretleridir. Ebeler, bu görevi yerine getirmek üzere eğitim almışlar ve Sağlık Ocaklarında istihdam edilmişlerdir. Ebe ev ziyaretlerine çıkarken, yanında mutlaka boş 012/A  formu ve Aşı Kartı bulundurmalıdır. Ziyaretleri sırasında tesbit ettiği bebekleri bu forma işlemeli ve hemen Aşı Kartı üzerine randevu tarihini yazarak aileye vermelidir. 

 Form 012/A’ya;

·        Yeni doğmuş olan,

·        Çeşitli nedenlerle daha önce tesbiti yapılamamış olan,

·        Ocak bölgesine yeni gelen 0 – 59 aylık çocuklar kaydedilir.

Bu tesbitler Sağlık Ocağına başvuru sırasında da yapılabilir. Bu nedenle Sağlık Ocağına çeşitli nedenlerle başvuran her çocuğun aşıdan sorumlu personel tarafından görülmesi ve kayıt yapılmamış ise bu işlemin yapılması gerekir. Sağlık Ocaklarında böyle bir çalışma tarzı için gerekli düzenleme Sorumlu Hekim tarafından yapılmalıdır.

Takip :

Ev ziyaretinden dönen ebenin yapması gereken en önemli görevlerden biri, Form 012/A’ların taranması ve daha önce randevu verilen çocukların aşıya getirilip, getirilmediklerinin izlenmesidir. Vakti geldiği halde aşıya getirilmeyen çocukları telefon vb. Araçlarla Sağlık Ocağına çağırmalı, gerekirse ertesi gün ev ziyaretinde bu çocuklara gitmelidir.

BİLDİRİM

Aşılama faaliyeti içinde, aşı uygulaması kadar, uygulama sonuçlarının bildirimi de önemlidir. Sonuçlar her ay sonunda Form 012/A ve Form 012/B’lerden yararlanılarak hesaplanır ve Form 013 Aşı Sonuçları Çizelgesine işlenerek Sağlık Grup Başkanlığına gönderilir.

Bildirim, aynı zamanda bir özdenetimdir. Bu nedenle, bildirim öncelikle Sağlık Ocağı içinde gerçekleştirilmelidir. Önce her ebe, kendi bölgesi için bir müsveddeye Form 013’ün ön yüzünü doldurmalıdır. Aşılamadan Sorumlu Hekim, her ebe bölgesi için ayrı ayrı doldurulan bu formları kontrol etmelidir. Form üzerinde, ebe bölgesindeki ETF’de belirlenen bebek sayısı ile yapılan aşı sayısı karşılaştırılarak ebenin çalışması değerlendirilebilir. Ebelerin çalışmalarının toplamı da Sağlık Ocağı çalışmasını oluşturacaktır.

Formun arka yüzü Aşılamadan Sorumlu Personel tarafından doldurulmalı ve Aşılamadan Sorumlu Hekim tarafından kontrol edilmelidir. Daha önce de belirtildiği gibi, bir sonraki ay alınacak aşı miktarında bu yüzde yapılan hesaplar esas alınacaktır.

BEŞ YAŞ ÜZERİ NÜFUSUN AŞILANMASI

Sağlık Bakanlığı tarafından 60 ay üzerindeki çocukların kaydedilmeleri için Form 012/B geliştirilmiştir. Bu forma esas olarak Form 012/A’da kayıtlı olup, 59.cu ayını tamamlamış olan çocukların aktarılması ve ileride bu form üzerinden aşılama çalışmalarının yürütülmesi amaçlanmıştır. Ancak gerek ülkemizde nüfus hareketliliğinin oldukça yüksek olması, gerekse kentsel yaşam koşullarının olumsuzlukları nedeniyle böyle bir takip mümkün olamamakta, Sağlık Ocaklarımızda bu şekilde çalışılmamaktadır. Bu nedenle okul çağındaki çocukların aşıları ile gebe ve gebe olmayan kadınlar ile erkeklere yapılan tetanoz aşıları, PPD/BCG ile DT aşıları Form 012/B’ye işlenir.

Okul aşılamalarında yöntem olarak, Sağlık Ocağı bölgesindeki okullarda bulunan öğrenciler, aşı takvimine göre, belirli dönemlerde aşılanması yaygınlaşmıştır. Aşı gereksinimi öğrenci sayısına göre saptanmaktadır.

Sağlık Ocağı bölgesinin sosyoekonomik durumu, kaba doğum hızı, doğumların evde ya da hastanede yapılması gibi kriterlere göre tanımlanan risk temel alınarak kadınlara yapılan tetanoz aşılamasında iki farklı yol izlenmektedir. Riskli bölgelerde 15 – 49 yaş kadınların gebe olup olmadıklarına bakılmaksızın takvime göre tetanoz aşılaması yapılmakta, risksiz bölgelerde ise yalnız gebeler aşılanmaktadır.

FORM 012/A  0-4 YAŞ AŞI KAYIT FİŞİ

1.     Bu form, her ebe tarafından kendi bölgesi için doldurulur.

2.     Forma;

  1. Yeni doğan,
  2. Tesbit edilen,
  3. Ocak bölgesine gelen 0 – 59 aylık çocuklar kaydedilir.

3.     Her sokak için ayrı bir form doldurulur.

4.     Bölge Dışı yapılan aşılar için ayrı bir form (Form 012/A-Bölge Dışı) düzenlenir.

5.     Forma kaydedilen her çocuk için, aynı anda aşı kartı,aşılama takvimi,aşı bilgilendirme mektubu hazırlanır (aşı kartı numarası ile, Form 012/A sıra numarası aynı olmalıdır) ve ilk aşı randevusu yazılarak aileye verilir.

6.     Aşılama tarihleri gün/ay/yıl olarak kaydedilmelidir. Kesinlikle (+) ya da YAPILDI gibi ibareler kullanılmamalıdır.

7.     Aşılar, ebe tarafından Bebek ve Çocuk İzleme Fişleri’ne aktarılır.

8.     Eğer aşı diğer sağlık kurumları ya da özel hekimler tarafından yapılmışsa, bu formda nerede yapıldığı belirtilerek kaydedilir.

9.     Düşünceler bölümüne;

·                    Tam aşılı,

·                    Eksik aşılı,

·                    Aşısız,

·                    Misafir

·                    Göçer işçi,

·                    Çocukluktan çıktı,

·        Özel hekim aşılamış,

·        …. Sağlık kurumu aşılamış,

·        Öldü,

·        Kızamık çıkartmış gibi notlar yazılır.

10.  Ölen veya göç eden çocukların yazılı olduğu satırın üzeri, bilgiler okunabilecek şekilde çizilir.

11.  Formlar ebe çantasında değil, aşı yapılan yerde bulundurulur.

12.  Aşılar için bu form dışında kayıt tutulmamalıdır.

13.  Her yıl (ay veya yaş) için farklı renk kalem kullanılması bir kolaylıktır.

14.  Bir çocuğun birden fazla kaydedilmemiş olmasına dikkat edilmelidir.

15.  Mahalle gezisine çıkan ebe, yanına boş form ve aşı kartı almalıdır.

16. Bölge dışı yapılan aşılar, çocuğun bağlı olduğu Sağlık Ocağına bildirilmelidir.

                                                                   GÖREV DAĞILIMI

Aşılamadan Sorumlu Personel

Her Gün :

·         Buzdolabının ısısını kontrol eder ve buzdolabı üzerinde asılı olan çizelgeye işler.

·         Sağlık Ocağına çeşitli nedenlerle başvuran her çocuğu görür ve Form 012/A’ya kayıt yapılmamışsa kaydını yaparak, aşı kartını doldurur. Randevusunu ailesine verir.

·         Form 012/A ve Form 012/B’lerin aşı yapılan yerde ve düzenli bulundurulmasını sağlar.

Aylık Çalışma :

·         Form 013’ün arka yüzündeki aşı durumu bölümünü doldurur.

·         Form 013 ile aylık aşı gereksinimini, yeterli büyüklükteki bir aşı nakil kabıyla Grup Başlanlığından sağlar ve en kısa sürede Ocağa getirir.

·         Aşıları buzdolabına yerleştirirken, flakon içinde partikül olup olmadığını, son kullanma tarihini kontrol eder.

Aşılamadan Sorumlu Hekim

Her Gün :

·         Buzdolabı ısınının kontrol edilmesini denetler.

·         Ebeler ev ziyaretinden döndüklerinde Form 012/A’ya yeni tesbit ettikleri çocukları işleyip işlemediklerini kontrol eder.

·         Aşılamadan sorumlu personelin Sağlık Ocağına çeşitli nedenlerle başvuran her çocuğu görmesi ve Form 012/A’ya kayıt yapılmamışsa bu işlemi yaparak, aşı kartını doldurmasını ve randevusunu ailesine vermesini denetler.

Aylık Çalışma :

·         Form 012/A’ları kontrol ederek, vakti geldiği halde aşılanmamış olan çocuk olup olmadığını kontrol eder.

·         Her ebenin kendi bölgesi için doldurduğu Form 013 ön yüzleri kontrol eder ve birleştirir. Aşılamadan Sorumlu Personelin doldurduğu arka yüz ile birlikte Sağlık Ocağının Form 013’ünü oluşturur.

·         Aşıdan sorumlu personelin Form 013 ile aylık aşı gereksinimini Grup Başkanlığından sağlamasını denetler.

        Ebe

Her Gün :

·         Ev ziyaretleri sırasında tesbit ettiği bebekleri Form 012/A’ya işler ve hemen Aşı Kartı üzerine randevu tarihini yazarak aileye verir.

·         Ev ziyaretinden döndüğünde Form 012/A’ları tarar ve daha önce randevu verilen çocukların aşıya getirilip, getirilmediklerini izler. Vakti geldiği halde aşıya getirilmeyen çocukları telefon vb. araçlarla Sağlık Ocağına çağırır, gerekirse ertesi gün ev ziyaretinde bu çocuklara gider.

Aylık Çalışma :

·         Kendi bölgesi için Form 013’ün ön yüzünü doldurur.

Sorumlu Hekim

·         Sağlık Ocağına çeşitli nedenlerle başvuran her çocuğun aşıdan sorumlu personel tarafından görülmesini sağlayacak bir çalışma düzeni sağlar.

·         Ebelerin her gün düzenli olarak mahalle gezilerine çıkmalarını denetler.

·         Aşılamadan Sorumlu Hekim tarafından doldurulan Form 013’ü kontrol ederek Sağlık Grup Başkanlığı’na gönderir.

5.2. AŞI TAKVİMİ

1) Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi
A ) Okul Öncesi Aşılamalar:
• Doğumda Hepatit B-1
• 1. Ayın bitiminde (4 haftalık) Hepatit B-2
• 2. Ayın bitiminde (8 haftalık) BCG, DBT-1, OPA-1, Hib-1
• 3. Ayın bitiminde (12 haftalık) DBT-2, OPA-2, Hib-2
• 4. Ayın bitiminde (16 haftalık) DBT-3, OPA-3, Hib-3
• 6. Ayın bitiminde (24 haftalık) Hepatit B-3
• 12. Ayın bitiminde (52 haftalık) KKK
• Rapel doz (16–24 aylık) DBT-R, OPA-R, Hib-R
(DBT-3, OPA-3, Hib-3’den 1 yıl sonra)
B ) Okul Aşılamaları:
• İlköğretim 1. sınıfta OPA, KKK, Td
• İlköğretim 8. sınıfta Td, Kızamıkçık (ara kohort tamamlanana kadar)
Hepatit B 3 doz (ara kohort tamamlanana kadar)1 Yaş Üstü Hiç Aşılanmamış Çocuklarda Aşılama Şeması
* Hib’in 2. dozu sadece ilk doz 12–14 ay arasında yapıldıysa gereklidir, 15–59 ay arası çocuklarda tek doz Hib
yeterlidir, 59 aylıktan büyüklerde Hib aşısı gerekli değildir.
a)DBT, OPA, Hib aşılarının 1. ile 2. ve 2. ile 3. dozları arasındaki süre en az 4 hafta olmalıdır. Aynı aşıların 3. dozu
ile rapel dozu arasındaki süre ise en az 6 ay olmalıdır.
b)Kızamık antijeni içeren iki aşı arasında en az 4 hafta süre olmalıdır.
c)Hepatit B’nin 1. ve 2. dozu arasında en az 4 hafta, 2. ve 3. dozu arasında en az 8 hafta olmalı, ayrıca 3. doz 1.
dozdan en az 16 hafta sonra uygulanmalıdır. Asıl olan 0-1-6 şemasıdır.
DBT: Difteri, Boğmaca, Tetanoz aşısı
OPA: Oral Polio aşısı
Hep B: Hepatit B aşısı
Hib: Hemofilus influenza tip b aşısı
KKK: Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak
Td: Erişkin Tipi Difteri-Tetanoz aşısı
TCT: Tüberkülin Cilt Testi
Aşı takviminde belirtilen aralıklara göre aşıları tamamlanamamış çocuklarda önceki
aşı dozlarının tekrar yapılmasına gerek yoktur. Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile,
aşılamaya bırakılan yerden devam edilir, eksik aşılı çocuk saptandığında yaşına uygun
olarak yukarıdaki şemalara göre aşıları tamamlanır.
3- Doğurganlık Çağı Kadın/Gebe Aşılamaları
Doğurganlık Çağı (15- 49 Yaş) /Gebe Kadınlardaki Tetanoz Aşı Takvimi
Doz sayısı Uygulama zamanı Koruma süresi
Td 1 Gebeliğin 4. ayında - İlk karşılaşmada Yok
Td 2 Td 1’den en az 4 hafta sonra 1-3 yıl
Td 3 Td 2’den en az 6 ay sonra 5 yıl
Td 4 Td 3’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki
gebelikte 10 yıl
Td 5 Td 4’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki
gebelikte Doğurganlık çağı boyunca
Hiç aşılanmamış gebelerin en az iki doz Td aşısı almaları sağlanmalıdır.
A ) 6 yaşından küçük ve yaşamının ilk yılında hiç aşılanmamış çocuklarda aşılama
şeması:
İlk karşılaşma DBT, OPA, Hib, Hep B, ppd ile TCT
İlk karşılaşmadan 2 gün sonra KKK, TCT sonucuna göre gerekiyorsa BCG
İlk karşılaşmadan 1 ay sonra DBT, OPA, Hep B
İlk karşılaşmadan 2 ay sonra DBT, OPA, Hib*
İlk karşılaşmadan 8 ay sonra DBT, OPA, Hep B
Çocukluk çağı aşılama takvimine okul aşıları ile devam edilecektir.
B ) 6 yaş üzerinde ve daha önce hiç aşılanmamış çocuklarda aşılama şeması:
İlk karşılaşma Td, OPA, Hep B, KKK
İlk karşılaşmadan 1 ay sonra Td, OPA, Hep B, Kızamık
İlk karşılaşmadan 8 ay sonra Td, OPA, Hep B

Aşı takviminde belirtilen aralıklara göre aşıları tamamlanamamış çocuklarda önceki
aşı dozlarının tekrar yapılmasına gerek yoktur. Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile,
aşılamaya bırakılan yerden devam edilir, eksik aşılı çocuk saptandığında yaşına uygun
olarak yukarıdaki şemalara göre aşıları tamamlanır.

Doğurganlık Çağı Kadın/Gebe Aşılamaları
Doğurganlık Çağı (15- 49 Yaş) /Gebe Kadınlardaki Tetanoz Aşı Takvimi
Doz sayısı           Uygulama zamanı                                                                               Koruma süresi
Td 1                   Gebeliğin 4. ayında -                                                                          İlk karşılaşmada Yok
Td 2                   Td 1’den en az 4 hafta sonra                                                              1-3 yıl
Td 3                   Td 2’den en az 6 ay sonra                                                                  5 yıl
Td 4                    Td 3’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki  gebelikte                       10 yıl
Td 5                   Td 4’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte                         Doğurganlık çağı boyunca
Hiç aşılanmamış gebelerin en az iki doz Td aşısı almaları sağlanmalıdır.

AŞI KONTRENDİKASYONLARI:
Aşıların yapılmaması gereken durumlar çok nadirdir. Kesin kontrendikasyon
durumlarında ilgili aşı uygulanmaz. Kesin kontrendikasyon ve önlem alınarak aşı yapılacak
durumlarda aşı takviminin ne şekilde tamamlanacağına, takip eden hekim tarafından karar verilir.
Genel Aşı Kontrendikasyonları:
• Bir aşıya karşı gelişen anafilaktik reaksiyon, o aşının sonraki dozları için kesin
kontrendikasyon oluşturur.
• Bir aşı bileşenine karşı gelişen anafilaktik reaksiyon, bu maddeyi içeren aşılar için kesin
kontrendikasyon oluşturur.
• Ateşli veya ateşsiz ciddi hastalık durumunda, izleyen hekime danışılmadan aşı
uygulanmaz.
Aşılara özel durumlar da vardır:
DBT aşısı:
• Kesin kontrendikasyon:
o DBT’ye bağlı ensefalopati (Boğmaca bileşeni çıkarılarak takvime devam edilir.)
• Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar:
o Aşılamadan sonra 48 saat içinde ortaya çıkan 40,5oC ve üzerinde ateş
o Hipotonik hiporesponsif atak
o Konvülsiyon
o Aşılamadan 48 saat sonra ortaya çıkan ve en az 3 saat süren durdurulamayan
ağlama
OPA :
• Kesin kontrendikasyon:
o HIV enfeksiyonu veya evde HIV ile enfekte kişi olması,
o Generalize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik yada
HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar.
o Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle
immün cevabın baskılandığı durumlar.
o Ev temaslılarında bilinen immün yetmezlik durumu
• Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar:
o Gebelik
KKK/Kızamık/Kızamıkçık aşıları:
• Kesin kontrendikasyon:
o Neomisin veya jelatine karşı anafilaktik reaksiyon
o Yumurtaya karşı anafilaktik veya anafilaktoid reaksiyon (Anafilaksi dışındaki
yumurta alerjileri engel değildir)
o Gebelik,
o Generalize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da
HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar,
o Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle
immün cevabın baskılandığı durumlar.
• Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar:
o Yakın zamanda (ürün veya doza göre 3–11 ay arasında değişebilir) kan ürünü veya
immünglobulin preparatı verilmiş olması,
o Trombositopeni,
o Trombositopenik purpura öyküsü.
Hepatit B aşısı:
• Kesin kontrendikasyon:
o Ekmek hamuru mayasına (Saccharomyces serevisiae) anafilaktik reaksiyon
• Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar:
o Yoktur
Hib aşısı:
• Kesin kontrendikasyon:
o Genel kontrendikasyonlar dışında kontrendikasyonu yoktur.
• Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar:
o Yoktur
BCG aşısı:
• Kesin kontrendikasyon:
o Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da
HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar,
o Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle
immün cevabın baskılandığı durumlar.
o Gebelik.
• Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar:
o HIV enfeksiyonu riski altındaki kişiler
 AŞILANMAYA ENGEL OLUŞTURMAYAN DURUMLAR
(YANLIŞ KONTRENDİKASYONLAR)
Aşağıda belirtilen durumlarda aşı uygulaması ertelenmez, aşı takvimine göre
uygulamaya devam edilir.
• Alerji veya astım (yukarıda anlatıldığı gibi, aşının belirli bir bileşenine karşı bilinen bir alerji
dışında),
• 38.5 °C’nin altında ateşle seyreden solunum yolu enfeksiyonu veya ishal gibi hafif
hastalıklar,
• Ailede aşıyı takiben yan etki görülme öyküsü,
• Ailede konvülsiyon, felç veya epilepsi bulunma öyküsü,
• Antibiyotik tedavisi görme,
• Anne sütü alma,
• Kronik kalp, akciğer, böbrek veya karaciğer hastalıkları gibi kronik hastalıklar,
• Serebral palsi, Down sendromu gibi kalıcı nörolojik durumlar,
• Prematürite (aşılama ertelenmemelidir),
• Ameliyat öncesi ve sonrası,
• Malnütrisyon,
• Yenidoğan sarılığı öyküsü,
• Topikal (cilt üzerine krem/merhem), aerosol (solunum yolu ile) şeklinde veya lokalize
(intraartiküler, intrabursal veya tendon içi vb.) steroid kullanımı ya da ağız yolu ile düşük doz
steroid kullanımı (2 mg/kg veya 20 mg/gün dozundan az),
• Konvülsiyon öyküsü: aşılama sonrası ateş görülebileceğinden, febril konvülsiyon öyküsü
olan çocuklarda ateş çıkması beklenen dönemde ateş düşürücü verilmesi uygundur. Çocuk
antikonvülzan tedavi alıyorsa tedavisine aksatılmadan devam edilmelidir.
Aşı öncesi genel durumu iyi, sağlıklı çocukların ateşinin ölçülmesine ve fizik muayene
yapılmasına gerek yoktur. Kontrendikasyonlar mutlaka sorgulanmalıdır. Aşı öncesi çocuğun
hasta olup olmadığının sorulması yeterlidir.

                                                                             DENETİM

Mutlaka Olması Gerekenler :

·         Aşı gereksinimi, Form 013’ün arka yüzündeki, “Aşıların ve Serumların Tüketim, Stok ve İhtiyaç Durumu” tablosunun (H) sütununda belirtiliyor mu?

·         Sağlık Ocağında aşılar buzdolabında, uygun bölümlerde saklanıyor mu? Aşıların korunabilmesi için, buzdolabı üzerinde bir ısı kontrol çizelgesi bulunduruluyor ve görevli personel bu çizelgeyi her gün dolduruyor mu?

·         Her ebe kendi bölgesi için her sokağa ayrı bir Form 012/A kaydı tutuyor mu?

·         Form 012/A’lar Aşı Odasında bulunduruluyor mu?

·         Form 012/A’ya; yeni doğmuş olan, çeşitli nedenlerle daha önce tesbiti yapılamamış olan, ocak bölgesine yeni gelen 0 – 59 aylık çocuklar düzenli olarak kaydediliyor mu?

·        Form 012/A’ya kaydedilen her çocuk için, aynı anda AŞI KARTI hazırlanıp (aşı kartı numarası ile, Form 012/A sıra numarası aynı olmalıdır) ilk aşı randevusu yazılarak ailesine veriliyor mu?

·        Aşılama tarihleri gün/ay/yıl olarak kaydediliyor mu? (Kesinlikle (+) ya da YAPILDI gibi ibareler kullanılmamalıdır.)

·        Diğer sağlık kurumları ya da özel hekimler tarafından aşı yapılmışsa, bu durum Form 012/A’da nerede yapıldığı belirtilerek kaydediliyor mu?

·        Form 012/A’lar aşı izleminde kullanılıyor mu? (Zamanı geldiği halde aşılanmamış kayıtlı bebek var mı?)

·         Form 012/A’nın Düşünceler bölümüne; Tam aşılı, Eksik aşılı, Aşısız, Misafir, Göçer işçi, Çocukluktan çıktı, Özel hekim aşılamış, …. Sağlık kurumu aşılamış, Öldü, Kızamık çıkartmış gibi notlar yazılı mı?

·          Form 012/A’da ölen veya göç eden çocukların yazılı olduğu satırın üzeri, bilgiler okunabilecek şekilde çiziliyor mu?

·          Aşılar için Form 012/A dışında bir kayıt (defter vb) tutuluyor mu?

·          Ebeler geziye çıkarken yanlarına boş Form 012/A ve Aşı Kartı alıyorlar mı?

·          Yapılan aşılar Bebek ve Çocuk İzlem Fişlerine işleniyor mu?

·         Bölge Dışı yapılan aşılar için ayrı bir form (Form 012/A-Bölge Dışı) düzenleniyor mu?

·        Form 013 ile Form 012/A ve B’ler arasında tutarsızlık var mı?

·        Form 013 her ayın ilk haftası içinde Grup Başkanlığına gönderiliyor mu?

 Geliştirilmesi İstenenler :

·        Bölgedeki özel hekimlerin aşıladıkları bebeklerin kayıtlarının sağlanması.

·        Bulaşıcı hastalık değerlendirmeleri ile birlikte “aşı etkinliği analizlerinin” yapılması.

·        Bağışıklama oranlarının % 90’ın üzerine çıkartılması.

·        Aşı firelerinin minimuma indirilmesi.

·        Aşı İzlem Çizelgesinin asılı olması ve düzenli işlenmesi.

·        Bölge dışı yapılan aşıların, çocuğun bağlı olduğu Sağlık Ocağına bildirilmesi.

Dr. Bilgehan SOFU

     Bulaşıcı Hastalıklar Şube Müdürü